Mbi 2000 lloje djathi. Kur u përgatit për herë të parë produkti i shumëpreferuar?

0
10

Image result for sa lloje djathi

Djathi është një formë e konservimit të dy përbërësve të patretshëm të qumështit, kazeinës dhe yndyrës. Origjina e fjalës djathë rrjedh nga latinishtja, caseus nga ku më pas rrodhi fjala moderne kazeinë. Si rregull nga praktika kazeina dhe yndyra e qumështit përqendrohen afërsisht 10 herë në prodhimin e djathit të fortë e të llojeve gjysmë të butë. Një përkufizim absolut i konceptit të djathit nuk është e mundur të jepet, sepse ka një numer të madh variantesh.

Djathi është prodhuar në shumë vende me kultura të ndryshme që në kohët e lashta. Mendohet se të parët që e përdorën ishin indoevropianët. Koha e fillimit të përgatitjes së djathit i referohet periudhës 8000 vjet para lindjes së Krishtit. Të parët mund të kenë qenë njerëz të Lindjes së Mesme. Mendohet që formimi i djathit për herë të parë ndodhi aksidentalisht përmes ruajtjes së qumështit në një kontenier të përgatitur nga stomaku i një kafshe. Gjetjet e para arkeologjike të enëve të djathit datojnë në varret egjiptiane rreth 2000 vjet p.k.

Në vitin 1974 disa rusë gjetën një djathë në tundrën siberiane. Ai ishte 2000-vjeçar dhe me një shije të pakrahasueshme. Me kohë djathërat janë ruajtur në shëllirë, janë lënë të marrin formë, janë shkrirë, tharë dhe tymosur, duke krijuar lloje të pafundme. Prodhimi dhe konsumi masiv i djathit ka intriguar për prodhimin e djathit më të madh të bërë ndonjëherë, djathin cheddar, me peshë 15190 kg. Ai është prodhuar në janar 1964 nga fondacioni Wisconsin, për t’u ekspozuar në ekspozenë botërore në New York dhe u deshën 43 orë për ta prodhuar.

Ekzistojnë mbi 2000 lloje djathi

Mendohet se sot në botë ekzistojnë mbi 2 mijë lloje djathi të cilat karakterizohen në:

Djathë i freskët, që është forma më e thjeshtë. Ky lloj djathi nuk përmban kimikate dhe prishet brenda një kohe shumë të shkurtër nëse nuk ruhen si duhen. Këtu futet djathi i fshati, Mozzarella, dhe Ricotta.

Djathëra gjysmë të butë si Havarti.

Djathërat me vrima që janë idealë për shkrirje dhe kanë shije të fortë. Ky lloj djathi ka vrima , mes tyre bëjnë pjesë Gruyère, Edam, and Gouda.

Cila është përmbajtja e elementëve ushqyes në djathë?

Djathi ka vlera të larta ushqyese dhe prandaj është konsideruar si ushqimi kryesor në dietën e njeriut sepse përmban proteina, kalcium, hekur, fosfor, vitamina A, C, B, etj. Kalciumi është një element shumë i rëndësishëm, i cili luan rol thelbësor për pasurimin dhe forcimin e kockave dhe kjo lidhet me faktin që 100 gr djathë i butë përmban 360 mg Ca, ndërsa 100 gr djath i fortë përmban 860 mg Ca. Djathi është një ushqim që mund të konsiderohet më i domosdoshmi në dietën e njeriut, sepse jo vetëm është shumë i shëndetshëm, por përdoret dhe alternohet në forma dhe trajta të ndryshme në kulinari.

Më të mirët e djathërave

Brie

Po e fillojmë me djathin bri (brie), i cili është një nga djathërat më të njohur francezë dhe i ka dhënë kënaqësi pallateve franceze prej shek. VIII. Është djathi i zbutur brenda, ka një shije të pasur dhe kremoze dhe shkrin lehtë. Bri është pjesa kryesore dhe më e shkëlqyer e një pjate në tavolinë, sepse është garantues i kënaqësisë. Zgjidhni atë që është i shkrirë në mes dhe ka ngjyrë kafe në sipërfaqe, kjo është një shenjë që tregon se është i përshtatshëm.

Pak histori

Në vitin 774, kur kthehej nga fushatat e tij kundër Langobardit, mbretit te Frankëve, Karli i Madh qëndroi në një vend të quajtur Bri, në afërsi të manastirit Mo. Murgjit atje i dhanë të konsumojë një lloj djathi që ai e hëngri bashkë me mbështjellësin. Prej asaj dite mbreti urdhëroi murgjit që çdo vit në kryeqytetin Ahen të dërgojnë nga dy ngarkesa me djathë Bri. Djathi Bri nga Mo (Brie de Meau), është një nga 500 llojet e njohura të djathrave franceze.

Gjatë shekujve djathi transportohej përmes lumit Marna deri në Paris, ku shitësit e rrugës njoftonin mbërritjen e tij duke thirrur (djathi nga Bri). Ky ishte djathi i preferuar i mbretërve Carls VIII dhe Henri IV. Djathi Bri u popullarizua ndërkombëtarisht në Kongresin e Vjenës, kur kancelari austriak e shpalli atë si princ të djathërave.

Djathi blu ose djathi me myk, është djathi tek i cili është zhvilluar rritja karakteristike e mykut në krejt brendësinë dhe sipërfaqen e tij. Prototipi i djathit me damarë blu është djathi Roquefort, i cili e ka zanafillen nga bashkësia Roquefort, në departamentin Aveyron në Francë. Ky djathë prodhohet nga qumështi i deles. Nëse në prodhimin e një lloj djathi të ngjashëm me të përdoret lloj tjetër qumështi, atëherë ai nuk duhet quajtur djathë Roquefort. Djathi me damar blu është emri i përgjithshëm për djathërat që në brendësi zhvillojnë një myk në ngjyrë blu në të gjelbër.

Pak histori

Sekretari i Karlit të Madh, Ajnhardi vërejti një ngjarje të njëjtë me atë të djathit Bri, katër vjet më vonë, në jug të Francës, gjatë luftës kundër Saracenëve. Karli i Madh qëndroi në Ruerg, ku u mahnit nga djathi blu me myk, i prodhuar nga qumështi i deleve. Ai fermentohej në shpellat gëlqerore të Roquefortit, ndërsa receta për prodhimin e tij njihej që në kohërat e Romës së lashtë.

Mocarela është prodhouar tradicionalisht nga qumështi i buallicës, por sot përdoret edhe qumeshti i lopës. Mocarela ka një përdorim shumë të gjerë në kulinari. E përmenda këtë djathë, sepse me të bëhet sallata e mrekullueshme, klasike e Kaprit, e cila është shumë e thjeshtë në përgatitje, ka një shije të veçantë dhe është një pjatë që rri shumë bukur në tryezë.

Sallata klasike e Kaprit

Për sallatën kapreze përdoren domate të mëdha, të kuqe, djathë mocarela, gjethe borziloku të freskëta, kripë, piper i zi sipas deshirës, vaj ulliri.

Domatet priten në feta 5 mm dhe vendosen në pjatancë. Mocarela pritet në feta me të njëjtën trashësi dhe alternohet me domatet. Zbukurohet me borzilok, hidhet kripë, vaj dhe shërbehet menjëherë.

Gouda, produkti më i famshëm i eksportit holandez (përveç tulipanëve), i verdhë, shpesh i paketuar në dyllë të kuq dhe celofan. I bërë nga qumështi i lopës, gouda njihet përgjithësisht për shijen e tij të butë dhe të lehtë dhe sipërfaqen e lëmuar. Gjendet edhe i tymosur, por me shije ekstra të fortë. Por gouda vërtetë e shijshme është ajo e staxhionuar për më shumë se 18 muaj. Kthehet në ngjyrë qelibari dhe ka një shije pothuajse të ëmbël, si karamele e djegur.

Provojeni! Priteni në copa të vogla dhe shoqërojeni me verë të kuqe ose birrë, është e mrekullueshme.

Djathi Stilton quhet edhe “Mbreti i Djathit Anglez”. Është djathë i fortë, me vena blu dhe e meriton një titull të tillë. Djegës, pikant, kremoz dhe aromatik, Stilton është një djathë gjysmë i butë nga qumështi i lopës, i përgatitur sipas rregullave strikte vetëm në 3 vende të Anglisë. Njihen dy lloje: blu dhe i bardhë, ndonëse i bardhi është shumë më pak i njohur dhe shkon më shumë me frutat. Stilton është i veçantë në pjatën e djathërave dhe shoqërohet me biskota të forta, fruta dhe verë të kuqe.

Djathi Feta, kjo dhuratë e kripur dhe pikante nga Greqia është përhapur shumë gjatë viteve të fundit, por ka qenë djathi i preferuar përgjatë Mesdheut për shekuj të tërë. Ajo që e bën të veçantë nga djathërat e tjerë është se ai konservohet në shëllirë, duke i dhënë një shije të rrallë dhe të fortë (ndonjëherë quhet djathi turshi). Tradicionalisht feta prodhohet nga qumështi i dhisë apo i deles, por në ditët e sotme ai shpesh bëhet me qumësht lope. Gjiza kripet, pritet, paketohet në fuçi me shëllirë apo hirrë dhe më pas presohet në kallëpe katrorë.

Parmigiano Reggiano, djathi më i famshëm italian (dhe më i kopjuari). Parmigiano-Reggiano i vërtetë bëhet ekskluzivisht nga qumështi i lopës në krahinën në afërsi të Parmës në Itali. Ka një shije të veçantë, atë të arrës. Vetëm djathi i bërë në Parma, në Itali mund të quhet Parmiggiano-Regianno, djathërat me etiketa Parmesan apo Parmigiano prodhohen diku tjetër. Parmiggiano është një djathë i fortë, i stazhionuar për rreth dy vjet, përdoret më shumë për gatim dhe skarë.

Përpiquni të përdorni një thikë zarzavatesh për të bërë kaçurrela mbi makarona apo sallata, duket mrekulli dhe është i shijshëm.

 

KOMENTO

Please enter your comment!
Please enter your name here